تهدید جدی نخیلات هرمزگان
آفت سرخرطومی حنایی خرما بار دیگر بهعنوان تهدیدی جدی برای نخیلات استان هرمزگان مطرح شده است. به گفته کارشناسان حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان، ورود پاجوشهای آلوده میتواند باغهای نخل در شهرستان حاجیآباد و دیگر مناطق شمالی استان را در معرض آلودگی و نابودی قرار دهد.
تاریخچه ورود آفت و شیوع آن
این آفت که از آن بهعنوان یکی از مهمترین آفات قرنطینهای دنیا یاد میشود، نخستینبار در سال ۱۳۹۲ با ورود پاجوش آلوده از کشورهای حوزه خلیجفارس به شهرستان گاوبندی رسید و طی سالهای بعد موجب خشکیدگی و نابودی تدریجی تعداد زیادی از درختان خرما در نقاط مختلف استان شد.
رقمهای حساس و قابلیت گسترش آفت
سرخرطومی حنایی خرما بهویژه به ارقام ارزشمندی چون مضافتی و خاصویی علاقه بیشتری نشان میدهد و به همین دلیل شهرستانهای جنوبی کشور که این ارقام را بهطور گسترده کشت میکنند، در معرض خطر بیشتری قرار دارند. این آفت علاوه بر قدرت بالای تخریب، توانایی پرواز تا حدود ۷۰ تا ۸۰ کیلومتر را دارد که موجب گسترش سریع آن در مناطق مختلف شده است.
راههای انتقال و هشدار کارشناسان
مهمترین راه انتقال و گسترش این آفت، جابجایی پاجوشها و تنههای آلوده خرماست. در سالهای گذشته نیز شیوع این آفت در مناطقی از هرمزگان، فارس و کرمان عمدتاً به همین دلیل بوده است. از این رو نخلداران بهطور جدی از تهیه و انتقال پاجوش از مناطق آلوده منع میشوند.
وضعیت تولید خرما در هرمزگان
محمدرضا شیخزاده، مدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان، با بیان اینکه هم اکنون ۲۰ درصد از محصول خرمای هرمزگان صادر و ۸۰ درصد آن در داخل مصرف میشود، افزود: «امسال حدود ۲۰۰ هزار تن خرما از ۳۸ هزار هکتار نخلستانهای هرمزگان برداشت میشود.»
روش آسیب و خطرات آفت
سرخرطومی حنایی پس از نفوذ به تنه درخت خرما، درون بافتهای نرم آن تخمریزی میکند و لاروها با تغذیه از این بخشها موجب پوسیدگی و ضعف شدید درخت میشوند. در بسیاری موارد، نخل آلوده بدون نشانه ظاهری ناگهان خشک شده و فرو میریزد؛ به همین دلیل این آفت به «قاتل خاموش نخیلات» شهرت یافته است.
ضرورت مقابله با آفت برای کشاورزان
مقابله با آفت سرخرطومی حنایی برای کشاورزان هرمزگانی ضروری و حیاتی است، زیرا این آفت با نفوذ به تنه درختان خرما و تخمریزی در بافتهای داخلی، موجب پوسیدگی و خشکیدگی ناگهانی نخلها میشود و در صورت عدم مدیریت به موقع، میتواند کل باغهای یک منطقه را تهدید کند. رعایت توصیههای کارشناسان از جمله خودداری از جابجایی پاجوشها و تنههای آلوده، پایش مستمر نخلستانها، استفاده از تلههای فرمونی و اقدام فوری برای حذف درختان آلوده، تنها راههای تضمین حفاظت از سرمایه کشاورزان و حفظ سطح تولید خرما در استان هستند.
توصیههای کارشناسان برای پیشگیری و کنترل آفت
خودداری از نقل و انتقال پاجوش و تنه خرما از مناطق آلوده به سایر نخلستانها.
بازدید و پایش مستمر نخلستانها برای شناسایی علائم اولیه آلودگی از جمله خروج شیره، صدای جویدن لاروها و سوراخهای ریز روی تنه.
ضدعفونی و بهداشتیکردن ادوات کشاورزی پیش و پس از استفاده در نخلستانهای مختلف.
استفاده از تلههای نوری و فرمونی برای ردیابی و به دام انداختن حشرات بالغ.
از بین بردن سریع درختان آلوده و سوزاندن بقایای آنها برای جلوگیری از انتشار آفت.
مشاوره و همکاری نزدیک با مراکز خدمات جهاد کشاورزی جهت دریافت راهکارهای علمی و دارویی مناسب.
رعایت این دستورالعملها و مراقبت دقیق از باغات، اصلیترین راهکار برای مهار این آفت خطرناک در هرمزگان است.
